Historia

Kamienie na szaniec

materiały prasowe

W czasie II wojny światowej Niemcy i Sowieci zabili dziesiątki tysięcy polskich artystów, pisarzy, aktorów. Traciliśmy najwybitniejszych, takich np. jak genialny poeta, Andrzej Trzebiński, redaktor naczelny „Sztuki i Narodu”. Aresztowany przez Niemców i rozstrzelany 12 listopada 1943 r. jako jeden z zakładników w egzekucji ulicznej na rogu ul. Wareckiej i Nowego Światu.

W ramach projektu PGE „Tablice Pamięci” – przy tablicach projektu Karola Tchorka pojawiły się opisy zbrodni w języku angielskim ze sformułowaniem, że dokonali tego Niemcy. Było to konieczne, nie tylko ze względu na niemiecką politykę historyczną, według założeń której, za 6 milionów polskich ofiar tej wojny odpowiadali enigmatyczni naziści. Również specyfika PRL, „państwa” należącego do obozu sowieckiego odcisnęła swoje piętno na tablicach.

Na ich kamieniu wyryte jest, że zbrodni dokonali „hitlerowcy”. W PRL wszyscy wiedzieli, że hitlerowcy to byli Niemcy, ponadto, do 1989 roku istniało niemieckie komunistyczne państwo –  NRD – więc trzeba było rozróżniać „dobrych Niemców” od tych „złych z RFN”, i dlatego Niemców zastąpili na tablicach hitlerowcy.

Dzisiaj bardzo ważne jest, by miliony turystów spoza Polski, którzy odwiedzają dziś Warszawę mogli przeczytać po angielsku, kto dokonał tych zbrodni.

Równie ważna jak nasi goście z zagranicy jest polska młodzież. PGE w ramach projektu Tablice Pamięci zrealizowała w 60 szkołach ponadgimnazjalnych w Warszawie program edukacyjny „Miasto Pamięci” we współpracy z Fundacją Towarzystwo Projektów Edukacyjnych.

W ramach programu zorganizowano konferencję metodyczno-historyczną dla nauczycieli. Podczas wydarzenia uczestnicy otrzymali pakiety z materiałami edukacyjnymi: mini-podręcznikiem, scenariuszem zajęć, filmem edukacyjnym. W zrealizowanych przez PGE multimedialnych lekcjach wzięło udział ponad 3000 uczniów z Warszawy i Mazowsza. Projektowi towarzyszył także konkurs z nagrodami. Uroczyste wręczenie nagród odbyło się 3 lutego 2020 r. i towarzyszyło otwarciu wystawy „Ofiary cywilne Warszawy w czasie niemieckiej okupacji w latach 1939 – 1945” w hali głównej dworca Warszawa Centralna im. Stanisława Moniuszki.

Wystawa dokumentowała terror niemiecki w Warszawie w czasach II Wojny Światowej, od egzekucji w Wawrze, Lesie Sękocińskim czy we wsi Palmiry, aż do masowych mordów Powstania Warszawskiego, a także przybliżyła sylwetki konkretnych ofiar.

W drugiej połowie lat 40. XX w. w Warszawie ustawiono ponad 460 tablic zaprojektowanych przez Karola Tchorka. Upamiętniały one miejsca straceń na terenie całego miasta. Do naszych czasów przetrwało ledwie 160 – część z nich jest zaniedbana, zasłonięta przez nowe budynki. Często mijamy niektóre z tablic, nie pamiętając, czego dotyczą, a są przecież świadectwem pamięci o konsekwentnym planie eksterminacji mieszkańców Warszawy i zniszczenia miasta przez Niemców. Świadectwem pamięci o latach, gdy każdy mógł zostać złapany i wywieziony do obozu koncentracyjnego bądź na roboty do Niemiec, gdy wielu zostało rozstrzelanych w ulicznych egzekucjach, gdy bezlitośnie zabijano warszawskich Żydów, gdy niemiecka armia dokonywała rzezi Woli.

W 80. rocznicę wybuchu II wojny światowej, Fundacja PGE rozpoczęła realizację projektu pod nazwą „Tablice Pamięci”. Przy każdej ocalałej tablicy Karola Tchorka umieszczana jest dwujęzyczna informacja spełniając trzy podstawowe cele: wyeksponowanie i oddanie należnej czci miejscom pamięci – tablicom i pomnikom – opisującym heroiczne i dramatyczne wydarzenia z czasów II wojny światowej, dotarcie z informacją na temat faktów historycznych do zagranicznych turystów, popularyzację i zwiększenie rozpoznawalności miejsc pamięci.

Opiekę merytoryczną nad projektem „Tablice Pamięci” PGE sprawują: Wiktor Cygan – historyk, członek Instytutu Józefa Piłsudskiego w Warszawie oraz Witold Rawski – historyk wojskowości.

W niedzielę 6 grudnia zapraszamy do obejrzenia rozmowy z historykiem Piotrem Dmitrowiczem, której tematem jest projekt Tablice Pamięci.

Rozmawiają Robert Kilen i Robert Tekieli.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *