Historia

Ludzka odwaga w nieludzkich czasach

materiały prasowe

II wojna światowa była jedną z najciemniejszych kart historii ludzkości. Był to czas śmierci, terroru, ludzkich i rodzinnych tragedii. Ale też był to czas heroizmu. Aby zło nie zwyciężyło w pamięci potomnych pokoleń trzeba stale przypominać ludzi, których stać było na czyny wyjątkowe oraz tych, których jedyną winą było to, że są Polakami. Musimy pielęgnować pamięć o ludzkiej odwadze w nieludzkich czasach.

Publiczne egzekucje były codziennością okupacyjnej Warszawy. Przy ulicy Nowy Świat 49, tam gdzie dziś tętni życie kolorowej europejskiej stolicy, 12 listopada 1943 r. Niemcy rozstrzelali w ulicznej egzekucji 30 Polaków. Egzekucje miały zastraszyć miasto. Rozpoczęły się w październiku 1943 r. krótko po objęciu rządów w Warszawie przez SS-Brigadefuhrera Franza Kutscherę. Wkrótce spotkała go sprawiedliwość z rąk Polskiego Państwa Podziemnego.

Jedną z pierwszych masowych egzekucji na terenie okupowanej Polski był Mord w Wawrze. Odpowiedzialny za zbrodnię ppłk Max Daume wyrokiem Najwyższego Trybunału Narodowego został skazany na karę śmierci i stracony 7 marca 1949 r. w więzieniu mokotowskim w Warszawie, a współodpowiedzialny mjr Wenzel wyrokiem Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy w 1951 r.

Szczególne miejsce zajmują tablice upamiętniające Rzeź Woli. Była to prawdopodobnie największa jednorazowa masakra ludności cywilnej dokonana w Europie w czasie II wojny światowej. W dniach 5-7 sierpnia 1944 roku oddziały SS i policji niemieckiej pod dowództwem Heinricha Reinefartha i Oskara Dirlewangera dokonały rzezi ludności Woli; wymordowano wówczas 59 tys. mieszkańców. Zidentyfikowano 41 miejsc masowych egzekucji dokonanych przez oddziały niemieckie w tej dzielnicy.

Większość z nich upamiętniono charakterystycznymi dla Warszawy, wykonanymi z szarego piaskowca tablicami autorstwa Karola Tchorka, które są opatrzone krzyżem maltańskim z inskrypcją: Miejsce uświęcone krwią Polaków poległych za wolność Ojczyzny oraz umieszczonym poniżej krótkim opisem wydarzenia.

Podobnie jak Rzeź Woli, była największą wojenną masakrą ludności cywilnej, Getto Warszawskie było największym gettem w całej okupowanej Europie. Ale nie jedynym na terenie dzisiejszej Warszawy.

Tablica z rogu ulic Kajki i Poprzecznej VIII upamiętnia zdarzenie w czasie likwidacji getta w Rembertowie. 20 sierpnia 1942 r. Niemcy zastrzelili kilkudziesięciu Żydów, którzy podjęli próbę ucieczki podczas przemarszu do stacji kolejowej w Falenicy.

I wreszcie tablice, które upamiętniają Powstanie Warszawskie – ten największy zryw okupowanej Europy był jak grecka tragedia, z jednej strony heroizm młodzieży, z drugiej ocean cierpień cywilów.

Projekt „Tablice Pamięci” został zainicjowany przez PGE w związku z 80. rocznicą wybuchu II Wojny Światowej. Projekt jest realizowany we współpracy z Instytutem Pamięci Narodowej, pod patronatem wicepremiera, Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, prof. Piotra Glińskiego oraz Ministra Glińskiego oraz Ministra Obrony Narodowej – Mariusza Błaszczaka.

Projekt spełnia trzy cele:

– wyeksponowanie i oddanie należnej czci miejscom pamięci – tablicom i pomnikom – opisującym heroiczne i dramatyczne wydarzenia z czasów II Wojny Światowej,

– dotarcie z informacją na temat faktów historycznych do zagranicznych turystów,

– popularyzacja i zwiększenie rozpoznawalności miejsc pamięci.

Cele te są realizowane poprzez zamieszczenie obok istniejących tablic projektu Karola Tchorka nowych tablic z informacjami po kwerendzie historycznej w języku polskim i angielskim oraz kodem QR.

PGE stworzyła też stronę internetową www.tablicepamieci.pl oraz aplikację mobilną „Tablice Pamięci”, którą można bezpłatnie pobrać w sklepie Google Play oraz App Store. W aplikacji znajduje się mapa ze 167 lokalizacjami tablic projektu Karola Tchorka. Za pomocą nawigacji można dotrzeć do dowolnej z nich i przeczytać historię z nią związaną.

Wystarczy zeskanować kod QR, by poznać historię „Tablic Pamięci” oraz losy mieszkańców Warszawy podczas okupacji niemieckiej.

Opiekę merytoryczną nad projektem „Tablice Pamięci” PGE sprawują: Wiktor Cygan – historyk, członek Instytutu Józefa Piłsudskiego w Warszawie oraz Witold Rawski – historyk wojskowości.


W niedzielę 6 grudnia zapraszamy do obejrzenia rozmowy z historykiem Piotrem Dmitrowiczem, której tematem jest projekt Tablice Pamięci.

Rozmawiają Robert Kilen i Robert Tekieli.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *