Kultura

Powieść św. Jana H. Newmana „Strata i zysk” jesienią ukaże się po polsku!

fot. www.globalizacja.org

Wkrótce polska prapremiera wielkiego dzieła konwertyty i kardynała Kościoła Katolickiego. Książkę objęli patronatem Gość Niedzielny i Radio eM. Wydawcą książki jest Fundacja Instytut Globalizacji.

Święty Jan Henryk Newman (1810-1890), kanonizowany w 2019 roku,  pochodził z zamożnej rodziny londyńskiej. Po studiach w Oksfordzie w okresie fascynacji ewangelikalnym, kalwinistycznym protestantyzmem został w 1825 roku duchownym anglikańskim. Kilka lat później zupełnie porzucił przywiązanie do doktryny usprawiedliwienia z samej tylko wiary i uczuciowości ewangelikalnego protestantyzmu. Wokół niego i Edwarda Bouverie Puseya uformował się Ruch Oksfordzki, który pragnął w anglikanizmie powrotu do katolickiej wiary i praktyk sprzed XVI-wiecznej reformy. Tymczasem w 1829 roku parlament Zjednoczonego Królestwa obejmującego katolicką Irlandię uchwalił akt emancypacji katolików. Przesączony wolnomularstwem i rozbity na wiele nurtów Kościół Anglii zatracił od dawna religijny ferwor. Powróciwszy z podróży po południowej Europie Newman współtworzył serię dziewięćdziesięciu publikacji pod tytułem „Tracts for the Times“ (1833-1841). 

Fot. www.globalizacja.org

Krok za krokiem tracił przekonanie o apostolskim charakterze Kościoła Anglii. Odszedł też z anglikańskiego uniwersytetu. 9 października 1845 przyjęty został na łono Kościoła przez pasjonistę Dominika Barbieriego, którego sportretował dyskretnie w powieści „Strata i zysk“. Dzień 9 października jest obecnie jego wspomnieniem w kalendarzu katolickim. W roku 1846 w Rzymie przyjął święcenia kapłańskie i został doktorem teologii. Po powrocie do ojczyzny został oratorianinem Świętego Filipa Nereusza i osiadł na rezydencjonalnym ówcześnie przedmieściu Birminghamu Edgbaston, gdzie stworzył miejscowe oratorium. Żył tam po kres swych dni. Przez wiele lat zajmował się teologią, historią, kaznodziejstwem, katolicką edukacją (także w Dublinie) i apologetyką w środowisku anglikańsko-protestanckim znajdując uznanie nie tylko katolików jako bojownik przeciw liberalizmowi religijnemu wiodącemu do nihilizmu. W 1878 roku został honorowym członkiem swego dawnego kolegium w Oksfordzie. 12 maja 1879 roku Leon XIII kreował go kardynałem. 11 sierpnia 1890 roku kardynał Newman zmarł na zapalenie płuc. 

Wśród licznych dzieł Newmana jest niniejsza powieść wydana w 1848 roku i jest prosta powieść dydaktyczna o starożytnym Kościele „Kalista“ z 1855 roku. „Strata i zysk“ jest relacją o drodze młodego anglikanina do religii katolickiej, ale też przenikliwą obserwacją wiktoriańskiego społeczeństwa, a nawet satyrą na anglikanów i rozliczne prądy protestanckie. Humor Newmana jest zawarty w realistycznie zobrazowanych sytuacjach, tyleż cięty, co dyskretny i elegancki. Powieść zawiera obserwacje zapisane później w „Apologia pro vita sua“ (1864), ale nie jest powieścią autobiograficzną. Chociaż akcja powieści toczy się w okresie konwersji Newmana, bohater powieści jest znacznie młodszy od niego. Powieść ma charakter Bildungsroman i ujęta jest w platońską formę dialogową. W dialogach zawarte są dobitne i głębokie refleksje na najważniejsze tematy religijne aktualne dziś w nie mniejszym stopniu niż sto siedemdziesiąt lat temu. Opisane postawy religijne mimo przemian historycznych również znane są doskonale w naszej epoce.

Poniżej fragment książki

Rozdział 13

Willis zostaje katolikiem

Wreszcie przyszedł październik, a myśli Karola powróciły do Oksfordu. Minęło trochę czasu. Jeszcze parę dni i trzeba się było pakować. Ojciec bardziej przeżywał rozstanie się z nim, niż wtedy, gdy syn po raz pierwszy szedł do szkoły. Chociaż dokuczała mu podagra, sam go odwiózł faetonem do sąsiedniego miasteczka, skąd omnibus kursował na stację kolejową. Kiedy nadszedł moment pożegnania, nie był w stanie wypuścić dłoni syna, jak gdyby miał do powiedzenia coś, czego nie umie sobie przypomnieć lub poskładać w słowa.

– Już niebawem Boże Narodzenie – rzekł. – Musimy się rozstać. Nie da się tego odsunąć. Napisz czym prędzej, chłopcze drogi, donieś o sobie i swoich sprawach. Opowiedz o przyjaciołach. Wyglądają na miłych ludzi. Mam wielkie zaufanie do twej roztropności. Masz jej więcej niż niektórzy z nich. Twój tutor wydaje się wartościowym człowiekiem z tego, co mi opowiadasz.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *