Kultura

Powieść św. Jana H. Newmana „Strata i zysk” już dostępna po polsku!

fot. www.globalizacja.org

To polska prapremiera wielkiego dzieła konwertyty, świętego i kardynała Kościoła Katolickiego. 

Święty Jan Henryk Newman (1810-1890), kanonizowany w 2019 roku,  pochodził z zamożnej rodziny londyńskiej. Po studiach w Oksfordzie w okresie fascynacji ewangelikalnym, kalwinistycznym protestantyzmem został w 1825 roku duchownym anglikańskim. Kilka lat później zupełnie porzucił przywiązanie do doktryny usprawiedliwienia z samej tylko wiary i uczuciowości ewangelikalnego protestantyzmu. Wokół niego i Edwarda Bouverie Puseya uformował się Ruch Oksfordzki, który pragnął w anglikanizmie powrotu do katolickiej wiary i praktyk sprzed XVI-wiecznej reformy. Tymczasem w 1829 roku parlament Zjednoczonego Królestwa obejmującego katolicką Irlandię uchwalił akt emancypacji katolików. Przesączony wolnomularstwem i rozbity na wiele nurtów Kościół Anglii zatracił od dawna religijny ferwor. Powróciwszy z podróży po południowej Europie Newman współtworzył serię dziewięćdziesięciu publikacji pod tytułem „Tracts for the Times“ (1833-1841). 

fot. www.globalizacja.org

Krok za krokiem tracił przekonanie o apostolskim charakterze Kościoła Anglii. Odszedł też z anglikańskiego uniwersytetu. 9 października 1845 przyjęty został na łono Kościoła przez pasjonistę Dominika Barbieriego, którego sportretował dyskretnie w powieści „Strata i zysk“. Dzień 9 października jest obecnie jego wspomnieniem w kalendarzu katolickim. W roku 1846 w Rzymie przyjął święcenia kapłańskie i został doktorem teologii. Po powrocie do ojczyzny został oratorianinem Świętego Filipa Nereusza i osiadł na rezydencjonalnym ówcześnie przedmieściu Birminghamu Edgbaston, gdzie stworzył miejscowe oratorium. Żył tam po kres swych dni. Przez wiele lat zajmował się teologią, historią, kaznodziejstwem, katolicką edukacją (także w Dublinie) i apologetyką w środowisku anglikańsko-protestanckim znajdując uznanie nie tylko katolików jako bojownik przeciw liberalizmowi religijnemu wiodącemu do nihilizmu. W 1878 roku został honorowym członkiem swego dawnego kolegium w Oksfordzie. 12 maja 1879 roku Leon XIII kreował go kardynałem. 11 sierpnia 1890 roku kardynał Newman zmarł na zapalenie płuc. 

Wśród licznych dzieł Newmana jest niniejsza powieść wydana w 1848 roku i jest prosta powieść dydaktyczna o starożytnym Kościele „Kalista“ z 1855 roku. „Strata i zysk“ jest relacją o drodze młodego anglikanina do religii katolickiej, ale też przenikliwą obserwacją wiktoriańskiego społeczeństwa, a nawet satyrą na anglikanów i rozliczne prądy protestanckie. Humor Newmana jest zawarty w realistycznie zobrazowanych sytuacjach, tyleż cięty, co dyskretny i elegancki. Powieść zawiera obserwacje zapisane później w „Apologia pro vita sua“ (1864), ale nie jest powieścią autobiograficzną. Chociaż akcja powieści toczy się w okresie konwersji Newmana, bohater powieści jest znacznie młodszy od niego. Powieść ma charakter Bildungsroman i ujęta jest w platońską formę dialogową. W dialogach zawarte są dobitne i głębokie refleksje na najważniejsze tematy religijne aktualne dziś w nie mniejszym stopniu niż sto siedemdziesiąt lat temu. Opisane postawy religijne mimo przemian historycznych również znane są doskonale w naszej epoce.

Książkę można zamawiać na stronie wydawcy, klikając w poniższy link