Duchowość

Przyjmowanie Komunii Św. na rękę w katechezie starożytnej

Fot. Twitter, ks. Paweł Kowalski SJ

Pierwsi chrześcijanie, za naśladownictwem Chrystusa, przyjmowali Ciało Pańskie na rękę, zgodnie z tradycją. Ostatnie inicjatywy świeckich, określające przyjmowanie Świętych Postaci inaczej niż „na klęcząco i do ust” jako heretyckie, niegodne i będące nadużyciem liturgicznym – nie są głosem Kościoła Katolickiego.

W tradycji Kościoła, ów zwyczaj przyjmowania Komunii Św. na skrzyżowane dłonie, mające obrazować Tron Pański, co sprzyjało adorowaniu Ciała Jezusa Chrystusa, było powszechną praktyką pierwszych chrześcijan, poprzedzoną głęboką katechezą teologiczną. 

Właśnie intensywna katechizacja gwarantowała odpowiednie przeżywanie doniosłości tego momentu i wzmacniała przekonanie o rzeczywistej obecności Jezusa Chrystusa w postaciach eucharystycznych. Zwyczaj ten w Kościele pierwotnym związany był także z zabieraniem Komunii św. do domów, aby w czasie zagrożenia i prześladowań, każdy dzień rozpoczynać z Bogiem. Pisał o tym choćby Tertulian w II w. a później – w V w. św. Ambroży. 

Poniżej kilka innych przykładów katechezy starożytnej, uświadamiającej, że zwyczaj przyjmowania Komunii św. na rękę jest mocno zakorzeniony w Tradycji Kościoła Katolickiego, szczególnie w jego wczesnej formie. 

„Powiedziałem natomiast, że wystarczy mu wieloletnia łączność z Kościołem. Ponieważ słuchał on słów eucharystycznych i razem z wszystkimi odpowiadał: Amen, i stał przy stole, i wyciągał ręce na przyjęcie Świętego Pokarmu, i brał go, i miał przez długi czas udział w Ciele i Krwi Pana naszego, nie miałbym odwagi obdarzać go nowym odrodzeniem. Kazałem mu być dobrej myśli i z silną wiarą a dobrą nadzieją zbliżać się do przyjmowania rzeczy świętych”.

bp Aleksandrii Dionizy w korespondencji z papieżem Sykstusem II (III w.)

„Przystępując do ołtarza nie wyciągaj gładko ręki i nie rozłączaj palców. Podstaw lewą dłoń pod prawą niby tron, gdyż masz przyjąć króla. Do wklęsłej ręki przyjmij Ciało Chrystusa i powiedz „Amen”. Uświęć też ostrożnie oczy swoje przez zetknięcie ich ze świętym Ciałem, bacząc, byś zeń nic nie uronił. To bowiem, co spadło na ziemię, byłoby jakby utratą części twych członków. Bo czy nie niósłbyś złotych ziarenek z największą uwagą, by ci żadne nie zginęło i byś nie poniósł szkody? Tym bardziej zatem winieneś uważać, żebyś nawet okruszyny nie zgubił z tego, co jest o wiele droższe od złota i innych szlachetnych kamieni. A kiedy już spożyłeś Ciało Chrystusa przystąp do kielicha Krwi. Nie wyciągaj tu rąk, lecz skłoń się ze czcią mówiąc w hołdzie „Amen”. Uświęć się przez to przyjęcie Krwi Chrystusowej. Kiedy twe wargi są jeszcze wilgotne, dotknij ich rękami i uświęć nimi oczy, czoło i inne zmysły. Następnie zatrzymaj się na modlitwie, dziękując Bogu za to, że tak wielkimi zaszczycił cię tajemnicami”.

Katecheza św. Cyryla Jerozolimskiego (IV w.) o Eucharystii 

„Zbliżajmy się z gorącym pragnieniem i mając dłonie ułożone na sobie w kształt krzyża, bierzmy na nie Ciało Ukrzyżowanego, a zwracając ku Niemu oczy, usta i czoło, przyjmujmy ten boski Węgiel, aby ogień naszej tęsknoty połączony z jego żarem spalił nasze grzechy i oświecił serca, a uczestnictwo w Bożym płomieniu rozpłomieniło nas i przebóstwiło”.

św. Jan z Damaszku VIII w.

Zmiany, zapoczątkowane reformami Soboru Watykańskiego II są powrotem do chrześcijańskich korzeni. Praktyki liturgiczne zachodzą nieustannym zmianom w historii Kościoła i historii Eucharystii. Ojcowie Soborowi nawiązali tu do początków chrześcijaństwa.

Szczegółowe przepisy dyscypliny liturgicznej, określające sposób udzielania Sakramentu Ciała i Krwi Pańskiej zawarte są Mszale rzymskim oraz instrukcji „Redemptoris sacramentum” z 2004 r., powstałej, gdy prefektem Kongregacji Nauki Wiary był kard. Józef Ratzinger. 

Katolików w naszym kraju obowiązują w tym zakresie dokumenty synodalne i wytyczne Konferencji Episkopatu Polski, w którym możliwość udzielania Komunii św. na rękę jest praktyką uznawaną i pełnoprawną, pozostawioną do decyzji wiernych.  

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *